«Aral System» — Aral teńiziniń tartılıwın baqlawǵa hám pútkil Aral boyında shańlı dawıllar haqqında erte eskertiwge arnalǵan ǵalabalıq xızmet. Qamtıwı — jaǵa menen ashılǵan túp jaylasqan úsh mámlekettegi 10 elatlı punkt: Ózbekstan, Qazaqstan, Túrkmenstan. Teńizge suwdı táǵdiri eki túrli eki dárya alıp keledi: Ámiwdárya qurǵay beretuǵın Úlken (Qubla) Araldı, al Sırdárya — Kókaral bógeti qálpine keltirgen Kishi (Arqa) Araldı suw menen támiyinleydi. Dáryalardıń ózi basseynniń joqarǵı bóleginen — Tájikstan hám Qırǵızstan tawlarınan baslanadı. Sistema ashıq sputnik hám model maǵlıwmatların, ML-boljamlardı (PM10, suw beti maydanı, anomaliyalar) hám deterministik folbegi bar analitikalıq LLM-juwmaqtı biriktiredi.
- Ashıq maǵlıwmatlar
- Óz ML-modellerimiz
- AI-túsindirme
Eskertpe. Bul — demonstraciyalıq joybar, rásmiy eskertiw sisteması emes. Maǵlıwmatlar ashıq model dereklerden keledi hám jerdegi ólshewlerden parıq qılıwı múmkin. Qáwipsizlik sheshimleri ushın rásmiy gidrometeorologiya hám puqaralıq qorǵanıw xızmetlerine súyeniń.
| Maǵlıwmatlar | Derek | Eskertpe |
|---|---|---|
| PM10 / PM2.5 / dust / AOD | Open-Meteo Air Quality API (CAMS) | 10 / 31 kún |
| Wind, temperature, humidity, precipitation, soil moisture | Open-Meteo Forecast API | — |
| Amu Darya & Syr Darya discharge (m³/s) | Open-Meteo Flood API (GloFAS) | Амударья · у Нукуса · Сырдарья · у Казалинска |
| Climate projection to 2050 | Open-Meteo Climate API (CMIP6) | MRI_AGCM3_2_S |
| Sea mirror area 2005–2018 | Landsat · open-data-kazakhstan | Open dataset |
| Coastlines and contours | Natural Earth | Vector contours |
- PM10 statusları. Shekler: baqlaw 55-ten, eskertiw 155-den, qáwip 355 µg/m³-ten baslanadı. Lentadaǵı waqıya ingest waqtında avtomatik jaratıladı — «eskertiw» statusınan baslap.
- ML PM10 boljamı. Saatlıq hawa sapası tariyxına tiykarlanǵan, isenim koridorı bar qısqa múddetli model; anomaliyalar — sol tariyxtaǵı awıtqıwlardı anıqlaw (Isolation Forest).
- Teńiz maydanı. Tariyx — Landsat boyınsha, 2030-jılǵa shekemgi proyekciya — belgisizlik koridorı bar regressiya; kartadaǵı kontur — tiyanaq geometriyalar arasındaǵı illyustraciyalıq interpolyaciya.
- Shań qáwpi. Ashılǵan túptiń topıraq beti ıǵallıǵı 0.08 m³/m³-ten tómen bolsa, «qurǵaq túp» dep esaplanadı — kúshli samalda duzlı shańnıń kóteriliw qáwpi joqarı boladı.
- Aǵım → maydan. Dárya aǵımı menen teńiz maydanı arasındaǵı baylanıs gidrologiyalıq esaplaw emes, qáwip faktorı (narrativ) retinde kórsetilgen: Ámiwdárya → Úlken Aral (tartılıw), Sırdárya → Kishi Aral (Kókaral bógeti arqasında qálpine keliw).